Ethisch en medisch verantwoord sporten

Wat is ethiek?

Ethiek is een begrip dat breed gehanteerd wordt. Daarom is het belangrijk om toch een definitie van ethiek mee te geven, vooraleer we ethiek toepassen op de sport.

Volgens Van Dale is ethiek “het geheel van morele principes”. Het decreet rond medisch verantwoorde sportbeoefening stelt ethiek als “het geheel van positieve waarden en daarmee verband houdende preventieve en curatieve maatregelen, bepalingen en aanbevelingen die eenieder in acht moet nemen met het oog op de bewaring en bevordering van de ethische dimensie in de sport. Deze waarden kunnen onder andere zijn: de rechten van het kind, inclusie, fairplay, de fysieke psychische integriteit van het individu, respect voor diversiteit, verantwoordelijkheidszin, solidariteit.”

Bovenstaande definities verwijzen al naar moraliteit en waarden. Het is daarom belangrijk om mee te geven dat er twee soorten ethiek zijn:

1    Descriptieve ethiek: beschrijft enkel wat mensen denken te moeten zijn, doen of laten, zonder echt stelling te nemen.

2    Normatieke ethiek: erkent dat er waarden en normen zijn, die als verplichtend in geweten dienen beschouwd te worden.

Sport en ethiek?

Als we met sport (en dus mensen) bezig zijn, handelen we steeds binnen een ethisch kader. Het ethisch kader gaat ruimer dan het juridisch kader. Het juridisch kader behandelt “harde onderwerpen” zoals

  • Doping (decreet van 13 juli 2007 inzake medisch verantwoorde sportbeoefening)
  • Veiligheid en geweld (“voetbalwet” van 10 maart 2003)
  • Omkoping en corruptie (Belgisch strafrecht)
  • Mensenhandel
  • Transfers en vrijheid (decreet van 24 jullie 1996 tot de vaststelling van het statuut van de niet-professionele sportbeoefenaar)
  • De rechten van het kind 

Maar ethiek gaat over méér dan bovenstaande zaken. Ethiek gaat ook over fair play, sport op maat van de kinderen (Sport op Jongerenmaat), de Panathlon-verklaring, verdraagzaamheid, seksualiteit, kwalitatieve begeleiding, …

Gedetailleerde info vindt je in onderstaande links. Doe eens de  moeite om er eens doorheen te bladeren...

Ethiek en sport – weblinks

Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media – website Sport
http://www.cjsm.vlaanderen.be/sport
Gezond Sporten – Medisch Verantwoord Sporten
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
http://www.gezondsporten.be
Dopinglijn – Medisch Verantwoord Sporten
http://www.dopinglijn.be
 
 
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
http://www.vaph.be
 
Stichting Vlaamse Schoolsport
http://www.schoolsport.be

Ondersteuning en partners

ICES – Internationaal Centrum voor Ethiek in de Sport
http://www.ethicsandsport.com
 
 
Sportlink van de Vlaamse Sportfederatie
http://www.sportlink.be
Ethische Commissie Internationaal Olympisch Comité (IOC)
http://www.olympic.org/uk/organisation/commissions/ethics/index_uk.asp
 
Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité – BOIC
http://www.olympic.be
 
World Anti-Doping Agency - WADA
http://www.wada-ama.org

Inclusie en respect voor diversiteit

 
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
http://www.vaph.be
 
Kennisknooppunt Interculturaliseren
 
Buurtsport - Het stimuleren en bevorderen van de sportieve recreatie van mensen in de eigen woon- en leefomgeving, met het accent op sportkansarmen
 
Vlaams Minderhedencentrum
http://www.vmc.be
 
Vlaamse Liga Gehandicaptensport
 
Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding
 
Gelijke kansen in Vlaanderen
http://www.gelijkekansen.be
 
Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen – IGVM
http://igvm-iefh.belgium.be
 

Kinderen en jongeren

 
Panathlon International
http://www.panathlon.net/
 
 
Kinderrechten en Kinderrechtencommissariaat
02-552 98 00
http://www.kinderrechten.be
 
Jongeren Advies Centrum
http://www.jac.be
 
 
Vlaams Informatiepunt Jeugd
http://www.vipjeugd.be
 
Nationale Holebi-jeugdbeweging
http://www.weljongniethetero.be
 

Fair play

Gezondheid, psychische en fysische integriteit van het individu

Meldpunt Seksuele Intimidatie NOC*NSF (Nederland)
http://www.watisjouwgrens.nl
 
Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid – Centra voor Geestelijke Gezondheid
http://www.zorg-en-gezondheid.be/cgg.aspx
 
Centrum Algemeen Welzijnswerk
http://www.caw.be
 

Wat is doping?

Het gebruik van verboden stoffen of methoden door een sporter trainings- en sportresultaten te verbeteren.

Voorbeelden van verboden stoffen:

  • spierversterkende middelen (steroïden)
  • opwekkende middelen
  • hormonen (groeihormoon, epo)
  • vochtafdrijvende middelen
  • verdovende middelen
  • cannabis*,…

Voorbeelden van verboden methoden:

  • bloedtransfusies
  • genetische doping,…

Andere vormen van dopingpraktijk:

  • weigering om een dopingcontrole te ondergaan;
  • poging om tijdens een dopingcontrole te knoeien;
  • het bezitten, verhandelen, toedienen van verboden stoffen of methoden…

* In de sport bestaat er geen gedoogbeleid voor cannabis. Bovendien blijven sporen van cannabis heel lang in het lichaam, zodat je enkele weken na het roken van een joint nog positief op doping kan testen.

Waarom sport je?

  • Voor het plezier?
  • Voor je gezondheid?
  • Om er goed uit te zien?
  • Om je talenten te ontwikkelen?
  • Om bij je vrienden te zijn?
  • Om te winnen?

Waarom spelen mensen vals?

  • De drang om te winnen.
  • Voor het geld, een prijs, het eergevoel.
  • Onder druk van de omgeving.
  • Om sneller te genezen of te herstellen van een blessure.

Waarom is doping verboden?

  • Omdat dopinggebruik gelijk staat met vals spelen of bedriegen:
  • sporters onder invloed hebben een oneerlijk voordeel tegenover cleane sporters;
  • doping beschadigt het imago van de sport. Omdat verboden stoffen gevaarlijke bijwerkingen kunnen hebben:
  • ze brengen onherstelbare schade toe aan de gezondheid van de sporter;
  • sommige verboden drugs worden ook als doping gebruikt;
  • ze kunnen verslavend zijn;

Sporters onder invloed vormen soms ook een gevaar voor anderen, bv. Door verhoogde agressiviteit. Elke sporter van om het even welk niveau moet de kans krijgen om zich te meten met anderen zonder de druk te voelen om vals te spelen of zijn gezondheid op het spel te zetten.

Waar moet een sporter op letten als hij ziek is?

Alleen geneesmiddelen nemen die voorgeschreven zijn door een dokter die weet dat je sport. Indien mogelijk kies je voor een geneesmiddel dat geen verboden stof bevat. Anders zorg je minstens voor een doktersattest (als medisch bewijs) dat je tijdens een dopingcontrole aan de controlearts toont. Zodra je meerderjarig bent, gelden andere regels, kijk hiervoor naar de rubriek “TTN” op www.dopinglijn.be.

Zijn voedingssupplementen ook doping?

Voedingssupplementen zijn o.a. vitaminen, mineralen, kruiden, aminozuren, creatine… Ze worden verkocht in apotheken, supermarkten, sportwinkels, sportcentra, via internet… In sommige voedingssupplementen zitten – gewild of ongewild – verboden stoffen. Voedingssupplementen bevatten soms verboden stoffen die niet op het etiket vermeld staan. Advertenties voor voedingssupplementen zijn vaak misleidend. Sommige zogenaamde effecten van

voedingssupplementen zijn niet bewezen. Een sporter is zelf verantwoordelijk voor wat in zijn lichaam binnenkomt. Ook als je zonder het te weten iets inneemt, wordt dat als doping beschouwd!

Wat is fair play in de sport?

  • Eerlijkheid;
  • Waardigheid;
  • Respect;
  • Teamgeest;
  • Toewijding;
  • Solidariteit;
  • Moed…

Hoe zou sport eruit zien zonder fair play?

Als er geen respect is voor zichzelf, voor de anderen (ploeggenoten, tegenspelers, scheidsrechters…), of voor de omgeving (infrastructuur)?

Als er geen regels zijn of niemand houdt zich aan de regels van de sport?

Als men niet kan omgaan met verlies of winst?

Als je van sporten niet kan genieten?